တရားဥပေဒ စုိးမုိးေရးကုိ တကယ္လုိခ်င္ပါလွ်င္


ဦးမ်ိဳး (ဥပေဒ)

တရားဥပေဒ စုိးမုိးေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေခတ္မီတိုးတက္ေသာ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံေရး အေတြးအေခၚမ်ား ေပၚေပါက္လာသည့္အခါ အျမင္သစ္မ်ား ရရွိလာသည္။ သက္ဦးဆံပိုင္ အာဏာရွင္ဝါဒျဖင့္ မတရားအုပ္ခ်ဳပ္မႈ သို႔မဟုတ္ မင္းမဲ့စုိးမဲ့ အေျခအေနႏွင့္ ဆန္႔က်င္ လ်က္ ျပည္သူလူထု အေနျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားအေနျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ ထိုသူတုိ႔ ပိုင္ဆုိင္သည့္ ပစၥည္း ဥစၥာမ်ား အေနျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ သက္ဆုိင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ား၏ မတရားျပဳမူေဆာင္ရြက္ျခင္းကို မခံထုိက္ေစရဟူ၍ေဖာ္ထုတ္လာၾကသည္။ ဥပေဒအရာႏွင့္ ညီညြတ္ၿပီး အေႏွာင္အဖြဲ႕ ကင္းလြတ္သည့္ မ်က္ႏွာမလိုက္ေသာ တရားေရးဘက္ ဆုိင္ရာ ပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ အဆုံးအျဖတ္လုိအပ္ သည့္္စနစ္အျဖစ္ေဖာ္ျပၾကသည္။

တရားဥပေဒ စိုးမုိးေရးတြင္ အဓိက လုိအပ္ခ်က္မွာ တရားဥပေဒ သည္ တရားမွ်တ မွန္ကန္၍ သင့္ျမတ္ေလ်ာ္ကန္မႈရွိရမည္။ (Just and Fair) ျဖစ္ရပါမည္။ ဥပေဒဆုိသည္မွာ ကလဲ့စားေခ်ရန္ ျပ႒ာန္းထားျခင္းမဟုတ္သည့္အျပင္ အမွန္တရား၏ ဇာစ္ျမစ္ကိုလည္း ရွာေဖြ၍ လိုအပ္သည့္ ကုစားမႈ(သက္သာခြင့္)ကိုပါ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ေပးျခင္းလည္း ျဖစ္ေပသည္။ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ အပုိဒ္- (၇) တြင္ ” မည္သူ တဦး တေယာက္ကိုမွ် ညွဥ္းပန္းႏွိပ္စက္ျခင္း သို႔မဟုတ္ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ၊ လူမဆန္ေသာ၊ ဂုဏ္ သေရပ်က္ေစေသာ ဆက္ဆံမႈမ်ိဳး၊ သုိ႔မဟုတ္ အျပစ္ေပးမႈမ်ိဳး မျပဳလုပ္ရ။” ဟုျပ႒ာန္းထားပါသည္။

ဥပေဒသည္လည္း ဥပေဒ ဆုိ႐ိုးစကား၊ မူမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီ မွန္ကန္မႈရွိရန္ လိုက္နာက်င့္သုံးရသည္။ ”ဥပေဒသည္ ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္၍ အကိ်ဳးသက္ေရာက္ ခြင့္ မရွိေစရ။” ဤသည္မွာ မူျဖစ္သည္။

လူသည္ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ လုိက္ေလ်ာညီေထြ ေနတတ္ရသလို ဥပေဒသည္လည္း ဥပေဒ ဆုိ႐ိုးစကား၊မူမ်ားႏွင့္ ကိုက္ညီ မွန္ကန္မႈရွိရန္ လိုက္နာက်င့္သုံးရသည္။ ”ဥပေဒသည္ ေနာက္ေၾကာင္း ျပန္၍ အကိ်ဳးသက္ေရာက္ခြင့္ မရွိေစရ။” ဤသည္မွာ မူျဖစ္သည္။

ျပစ္မႈက်ဴးလြန္ေနစဥ္ ကာလ၌ အတည္မျဖစ္ေသးေသာ ဥပေဒျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ပယ္ဖ်က္ၿပီးေသာ ဥပေဒျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း အေရးမယူႏုိင္ေပ။ လူတဦးတေယာက္သည္ ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္စဥ္ အခါ၌ အေရးယူႏုိင္သည့္ ဥပေဒမရွိခဲ့ပါမူ ေနာက္ျပဳလုပ္သည့္ ဥပေဒျဖင့္ အဆိုပါ ျပစ္မႈကုိ အေရးယူေဆာင္ရြက္၍ မရေခ်။
အတည္ျဖစ္ေနေသာ ဥပေဒ တရပ္ႏွင့္အညီ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ခ်က္ တခုခုအား ျပဳလုပ္ျခင္းမွာ အျပစ္မဟုတ္ေပ။ သို႔ရာတြင္ ထိုသို႔ ဥပေဒႏွင့္အညီ ထိုစဥ္က ျပဳမူ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ျခင္းကိုပင္ အနာဂတ္ ကာလ၌ ဥပေဒႏွင့္မညီ၊ အျပစ္ရွိသည္ဟု ဆုံးျဖတ္ျခင္းကို ဥပေဒက ခြင့္မျပဳေပ။ တနည္း အားျဖင့္ဆုိပါက အတိတ္ကာလက ဥပေဒအရ၊ ဥပေဒႏွင့္အညီ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ တခုခုကို ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းအား ပစၥဳပၸန္ကာလ၌ ျဖစ္ေစ၊ ေနာင္အနာဂတ္ကာလ၌ ျဖစ္ေစ ျပ႒ာန္းလိုက္သည့္ ဥပေဒ ကို အသုံးျပဳ၍  ဥပေဒႏွင့္ မညီေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ဆုံးျဖတ္ျခင္းမွာ ဥပေဒကို ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ အက်ိဳးသက္ေရာက္ေစျခင္းျဖစ္သည္။

insein

ထိုကဲ့သို႔ ေနာက္ ေၾကာင္းျပန္ အက်ိဳးသက္ ေရာက္ေစျခင္းကို ဥပေဒက ခြင့္မျပဳေပ။ ထုိ႔ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကုိ တရားဝင္ထူ ေထာင္ၿပီး ၁၉၉ဝ  ေရြးေကာက္ပြဲႏုိင္ပါတီ တရပ္အျဖစ္ရပ္တည္လာၿပီးမွ ေနာက္ထပ္ျပ႒ာန္းလာ သည့္ ဥပေဒျဖင့္ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ အာဏာသက္ေရာက္မႈကို မည္သည့္ ဥပေဒကမွ မေဆာင္ရြက္  ႏုိင္ပါ။ေဆာင္ရြက္ရန္ ေပးပို႔လာသည့္ အမိန္႔ညြန္ၾကားခ်က္မ်ားမွာလည္း ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ အာဏာသက္ေရာက္ေစရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္ေနပါသျဖင့္ ဤမူႏွင့္မကိုက္ညီပါ။ သို႔ျဖစ္၍ တရားမဝင္ ပါ။ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္အာဏာသက္ေရာက္ေစရန္ မည္သည့္ဥပေဒ၊ အမိန္႔၊ ညြန္ၾကားခ်က္ကမွ လုပ္ေဆာင္၍ မရပါ။ ဤသို႔ လုပ္ေဆာင္လွ်င္ တရားစီရင္ေရး၏ အဓိကမူကို ခ်ိဳးေဖာက္ရာေရာက္ေပမည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ၁၉၉၅ တြင္ တ႐ုတ္ျပည္သူ႔သမၼတ ႏုိင္ငံ ၊ ဘီက်င္းၿမိဳ႕၌ က်င္းပျပဳလုပ္ ေသာ ”အာရွႏွင့္ ပစိဖိတ္ ေဒသဆုိင္ရာ တရား႐ုံးခ်ဳပ္ တရားသူၾကီးမ်ား၏ ေျခာက္ၾကိမ္ေျမာက္ ကြန္ဖရင့္” မွ ”လြတ္လပ္ေသာ တရားစီရင္ ဆုိင္ရာမူ သေဘာထား ေၾကညာခ်က္”ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည့္ လက္မွတ္ေရးထိုးပြဲတြင္ ပါဝင္ၿပီးျဖစ္ပါသည္။

ျပ႒ာန္းရျခင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ အစုိးရ အဖြဲ႔သစ္မ်ား က ယခင္က ရာဇဝတ္ မဟုတ္ေသာ အမႈမ်ားကို ရာဇဝတ္မႈ ျဖစ္လာေအာင္ ဥပေဒသစ္မ်ားကို ဖန္တီး ေရးဆြဲျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္ျဖစ္ပါသည္။

ဤေၾကညာခ်က္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံမွ တရားသူၾကီးခ်ဳပ္ ဦးေအာင္တိုးကုိယ္တုိင္ တက္ေရာက္လက္မွတ္ထိုးထားခဲ့သည္ကို လက္ရွိ တရားသူၾကီးမ်ားလည္းသိရွိၿပီးျဖစ္ပါသည္။ ဤေၾကညာခ်က္ မူအရ ” လြတ္လပ္ေသာ တရားစီရင္ေရး ဆုိင္ရာမူတြင္ တရား႐ုံးမ်ားသည္ တရားစီရင္ရာ၌ တုိက္႐ုိက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္ဝုိက္၍ ျဖစ္ေစ အျခားေဘး ပေယာဂမ်ား ၊ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈမ်ား မပါဝင္ဘဲ၊ အမႈတြင္ ေပၚေပါက္ေသာ အျဖစ္အပ်က္ အေၾကာင္းအရာႏွင့္ ဥပေဒ ျပ႒ာန္းခ်က္ အရသာလွ်င္ ဆုံးျဖတ္ေစရမည္။” ျဖစ္ပါသည္။ ဘက္လိုက္မႈ လုံးဝ ကင္းရွင္းရပါမည္။

ကိုယ့္ႏုိင္ငံ၏ တရားစီရင္ေရးဆုိင္ရာ မူမ်ားကိုလည္း လုိက္နာရပါမည္။ ႏုိင္ငံ တကာႏွင့္ ျပည္တြင္း တရားစီရင္ေရးဆုိင္မူတြင္ ”မည္သည့္ ဥပေဒမွ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ အာဏာသက္ေရာက္မႈ မရွိေစရ”ဟူေသာ ေက်ာ႐ိုးမူၾကီးကို လုံးဝ ခ်ိဳးေဖာက္၍ မရပါ။ဤသို႔ ခ်ိဳးေဖာက္လာပါက ဘီက်င္း သေဘာတူညီခ်က္ စာခ်ဳပ္ကို ခ်ိဳးေဖာက္မႈ (Frustration of Contract ) ျဖင့္ သေဘာတူလက္မွတ္ထိုးထားသည့္ ႏုိင္ငံမ်ားမွ တရားသူၾကီးမ်ားက အေရးယူ ေဆာင္ရြက္လာႏုိင္ပါသည္။ လက္ပိုက္ၾကည့္ေနၾကမည္ေတာ့ မဟုတ္ပါ။

အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာခ်က္ စာတမ္း အပိုဒ္ ၁၁(၂) တြင္” လူတဦး တေယာက္သည္ ျပဳလုပ္မႈကုိ သို႔တည္းမဟုတ္ ပ်က္ကြက္မႈကို ျပဳစဥ္အခါက ၊ ထုိျပဳလုပ္မႈသည္ သို႔တည္းမဟုတ္ ထိုပ်က္ကြက္မႈသည္ မိမိေနထိုင္ရာ ႏုိင္ငံ၏ ဥပေဒအရျဖစ္ေစ၊ ျပည္ေထာင္ အခ်င္းခ်င္းဆုိင္ရာ ဥပေဒအရ ျဖစ္ေစ၊ ရာဇဝတ္ျပစ္မႈ မေျမာက္လွ်င္ ထုိသူအား ရာဇဝတ္ျပစ္မႈ က်ဴးလြန္သည္ဟု မယူဆေစရ။ ျပစ္မႈတခုကို က်ဴးလြန္စဥ္အခါက ထုိျပစ္မႈအတြက္ ထုိက္သင့္ေစ ႏိုင္ေသာ ျပစ္ဒဏ္ထက္ ပိုမိုၾကီးေလးေသာ အျပစ္ဒဏ္ကုိ ထိုက္သင့္ျခင္း မရွိေစရ” ဟု ျပ႒ာန္း ထားပါသည္။

အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ႏိုင္ငံသားႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး အခြင့္အေရးဆုိင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ( I C C P R ) အပိုဒ္ ၁၅ (၁) တြင္ ” မည္သူမဆုိ မိမိျပဳလုပ္ေသာ အမႈသည္ ျပည္တြင္း ဥပေဒအရျဖစ္ေစ၊ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ဥပေဒအရ ျဖစ္ေစ၊ က်ဴးလြန္ေသာ အခ်ိန္တြင္ ရာဇဝတ္ျပစ္မႈ အျဖစ္ ျပ႒ာန္းထား ခ်က္မရွိလွ်င္၊၎အား ရာဇဝတ္(ျပစ္မႈ) က်ဴးလြန္သည္ဟူ၍ အေရးယူျခင္းမျပဳရ။ သို႔မဟုတ္ ျပဳမိေသာ ရာဇဝတ္မႈအတြက္ အျပစ္မေပးႏုိင္။ အကယ္၍ ၎၏ က်ဴးလြန္မႈ ေနာက္ပုိင္းတြင္ ဥပေဒ ျပ႒ာန္းခ်က္အရ ေလွ်ာ့ေပါ့ေသာ ျပစ္ဒဏ္သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား ရွိလာပါက ထိုေလွ်ာ့ေပါ့ခ်က္ကို ခံစား ခြင့္ရွိသည္။”ဟုျပ႒ာန္းထားပါသည္။

ဤသို႔ ျပ႒ာန္းရျခင္း၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မွာ အစုိးရ အဖြဲ႔သစ္မ်ား က ယခင္က ရာဇဝတ္မဟုတ္ေသာ အမႈမ်ားကို ရာဇဝတ္မႈ ျဖစ္လာေအာင္ ဥပေဒသစ္မ်ားကို ဖန္တီး ေရးဆြဲျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္ျဖစ္ပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အလုပ္သမားသမဂၢမ်ားသည္ မူလက တရား ဝင္အသင္းမ်ား ျဖစ္ခဲ့ၾကၿပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ ႏုိင္ငံေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ားျဖင့္ ထင္ရွားလာေသာအခါ ထုိအသင္းမ်ားကို ”အၾကမ္းဖက္ အသင္း” ဟူေသာ အေရးေပၚဥပေဒထုတ္ကာ သတ္မွတ္ခံရျခင္း သုိ႔မဟုတ္ တရားဝင္ ႏုိင္ငံေရးပါတီ တခု၏ အဖြဲ႔ဝင္မ်ားကို ထိုပါတီအား မတရား အသင္း အျဖစ္ ေၾကညာၿပီးေနာက္ အဆိုပါ ပါတီဝင္မ်ားကုိ အသစ္ျပ႒ာန္းလုိက္ေသာ ဥပေဒျဖင့္ အေရးယူ အျပစ္ေပး ျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္သည္။ ဤသို႔ အေရးယူအျပစ္ေပးျခင္းကို ႏုိင္ငံတကာက ကာကြယ္ရပါမည္။

တရားဥပေဒ စုိးမုိးမႈကုိ တကယ္လုိလားလွ်င္ ကုိယ့္ျပည္တြင္း တရားစီရင္ေရးဆုိင္ရာ ဥပေဒမူမ်ားႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ တရားစီရင္ေရးဆုိင္ရာ မူမ်ားကို မုခ်လုိက္နာရပါမည္။

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: