မ်ဳိးတံုးမည့္ အနၱရာယ္နွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရေသာ ပင္လယ္ သတၱ၀ါမ်ား


ကမၻာႀကီး ပူေႏြးလာၿခင္း၊ ေလထုေရထု ညစ္ညမ္းလာၿခင္း၊ ေရေနသတၱ၀ါမ်ား ရွင္သန္ေနႏုိင္သည့္ ရပ္၀န္းမ်ား ပ်က္စီးၿခင္း တို႔ေၾကာင့္ ပင္လယ္ ေရေနသတၱ၀ါတို႔၏ ရွင္သန္ ရပ္တည္ေရး အၾကီးအက်ယ္ ၿခိမ္္းေၿခာက္လ်က္ရွိၿပီး အလြန္ၾကီးမားေသာ ေဘးအနၱရာယ္ဆိုးနွင့္ ရင္ဆိုင္ ေနရေၾကာင္း သိပၸံပညာရွင္ အဖြဲ႕က ေလ့လာေတြ႕ရွိထားသည္။

ကမၻာ့သမုဒၵရာၾကီးမ်ားတြင္ လ႔ူေရာဂါေၾကာင္႔ ၿဖစ္ေပၚလာေသာ ရုိက္ခတ္မႈမ်ားကို အဂၤလန္ရွိ ေအာက္စဖို႔ တကၠသိုလ္တြင္ အဏ၀ါေဗဒ ပညာရွင္မ်ား ေဆြးေႏြးၾကၿပီး ယခု နွွစ္ ဧၿပီလ တြင္ အဆံုးသတ္ သေဘာတူခ်က္မ်ား ရခဲ့သည္။

IPSOအဖြဲ႔က ဦးေဆာင္လ်က္ က်င္းပခဲ့ရာ ေရထု ညစ္ညမ္းၿခင္း၊ အက္စစ္ဓါတ္ လြန္ကဲၿခင္း၊ သမုဒၵရာ ေရ ပူေႏြးလာၿခင္း၊ အလြန္အကၽြ႔ံ ပင္လယ္ ငါးဖမ္းလာၿခင္း။ ေအာင္စီဂ်င္ ဆုတ္ေလ်ာ့လာၿခင္း၊ စသည့္ စုေပါင္း အက်ဳိးဆက္မ်ားကို ထိုအစည္အေ၀းက စူးစမ္း ေဖၚထုတ္ခဲ့သည္။ ကမၻာေၿမေပၚတြင္ မ်ဳိးစိတ္မ်ား အၾကီးအက်ယ္ မ်ိဳးၿပဳန္းလာသည့္ ေတြ႔ရွိခ်က္မ်ားႏုွင့္ အလားတူ အခ်က္မ်ားအတိုင္း ပင္လယ္သမုဒၵရာ အေၿခအေနမ်ား တြင္ ေတြ႔ရွိရေၾကာင္း ပညာရွင္အဖဲ႔ြက ေၿပာသည္။ မ်ိဳးဆက္တစ္ကာလ အတြင္းမွာပင္ သနၱာေက်ာက္တန္းကဲ့သို႔ အရာမ်ား ပင္လယ္ ေဂဟစနစ္ တစ္ခုလံုးနွင့္ မ်ိဳးစိတ္မ်ား ေပ်ာက္ဆုံးမည့္ အေၿခအေနနွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရ ၿပီ။

IUCN သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး နုိင္ငံတကာ အဖြဲ႔၏ ပူးေပါင္းၾကားၿဖတ္ အစီရင္ခံစာ ကို UN သို႔တင္ၿပခဲ့သည္။ ပင္လယ္ေရၿပင္ ေဂဟစနစ္္ ဆုတ္ယုတ္ ယိုယြင္းလာသည့္ အၿမန္ႏႈန္းသည္ ေမွ်ာ္လင့္ထား သည္ထက္ ပိုၿပီး ၿမန္ဆန္လ်က္ ရွိေၾကာင္း  ၄င္း ေလ့့လာ ေတြ႔ရွိခ်က္တြင္ ေဖၚၿပထားသည္၊ IPSO ၏ သိပၸံပညာရပ္ ဆိုင္ရာ ဒါရုိက္တာ “အဲလက္စ္ေရာ္ဂ်ာ” က သမုဒၵရာမ်ားသည္ လူသား မ်ဳိးဆက္၏ အေမြၿဖစ္ၿပီး ၄င္းတို႔ ရွင္သန္ေရးအေပၚ ၿခိမ္းေၿခာက္ခံ ေနရသည္ဟု တကယ္ ယံုၾကည္ေၾကာင္း ေၿပာခဲ့သည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔ ၿမင္ေတြ႔ေနရသည့္ ေလထုထဲသို႔ ထုတ္လြတ္ေနသည့္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ဓါတ္ ပမာဏ အေၿပာင္းအလဲနွင္႔ ပင္လယ္ သမုဒၵရာက စုတ္ယူေသာ ပမာဏတို႔ မည္မွ် ႀကီးမားေၾကာင္း ယခင္နွင့္ ယခု နွိင္းယွဥ္ ေၿပာရန္ ခက္ေပမယ့္ ကာဗြန္သံသရာ အတြင္း အတိတ္ ၿဖစ္ရပ္ အေၿခအေန ဆိုးမ်ားသည္ ထုထယ္ ပမာဏ ၾကီးလြန္းေသာ မ်ဳိးသုဥ္းမႈ အသြင္ လကၡဏာ တရပ္ၿဖစ္ေနသည္မွာ အမွန္တကယ္ ၿဖစ္ေၾကာင္း ၄င္းပညာရွင္က ထပ္ေၿပာသည္၊

ကမၻာ့ ၿဖစ္စဥ္သမိုင္းတြင္ အားလုံး မဟုတ္သည့္တိုင္ ကမၻာလံုး ဆိုင္ရာ ထုထယ္ၾကီးမားေသာ မ်ိဳးတုံးမည့္ အေရးၾကီး မ်ိဳးစု ၅ မ်ိဳးလံုး နီးပါး  ပ်က္သုဥ္းေဘး ဆိုက္နွိုင္သည္။ ကမၻာ ပူေႏြးလာၿခင္း၊ သမုဒၵရာတြင္ အက္စစ္ဓါတ္ လြန္ကဲလာၿခင္း နွင့္ ေအာင္စီဂ်င္ဓါတ္ ေလ်ာ႔နည္းလာၿခင္း၊ စသည့္ အခ်က္ ၃ ခ်က္ေၾကာင္႔ ၿဖစ္ႏိုင္ေၿခရွိေၾကာင္း အဖြဲ႔ၾကီး ၁၈ ဖြဲ႔ က ပညာရွင္ ၂၇ ဦး က ေထာက္ၿပသည္၊

၄င္းအခ်က္ၾကီး ၃ ခ်က္ သည္ ယေန႔အထိ ပင္လယ္ သမုဒၵရာတြင္ ၿဖစ္ေပၚ ေနဆဲရွိၿပီး ပင္လယ္ ေဂဟစနစ္ကို ၿပင္းၿပင္းထန္ထန္ ထိခိုက္ေစသည္႔ ဥပမာအၿဖစ္ ၁၉၉၈ ၾကီးမားေသာ သႏၱာေက်ာက္တန္း မ်ိဳးအၿခင္း (coral bleaching) ၿဖစ္စဥ္က ကမၻာရွိ အပူပိုင္း သနၱာေက်ာက္တန္း ၁၆% ေသဆံုးေစေၾကာင္း ထုတ္ေဖၚေၿပာသည္၊

အလြန္အကၽြံ ပင္လယ္ငါးဖမ္းၿခင္းက စီးပြားၿဖစ္ ငါးအရင္းအၿမစ္မ်ားကို ဆုတ္ယုတ္ စၿပီး မ်ဳိးစိတ ္၉၀% ထက္မနည္း ေလ်ာ့ဆင္းလာေၾကာင္း ေၿပာသည္။

ပင္လယ္သမုဒၵရာ အနာဂတ္၏ စိန္ေခၚမႈ အလြန္ၾကီးမား က်ယ္ျပန္႔ေနသည္။ သို႔ေသာ္ မ်ဳိးဆက္ေဟာင္းနွင္႔ မတူဘ ဲကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘာလုပ္ဖို႔လိုသည္၊ ကၽြနု္ပ္တို႔ ကမၻာကို ကာကြယ္ဖို႔ အေရးၾကီးသည္။ ယခု ခ်က္ခ်င္း လုပ္ရမည့္ အခ်ိန္ဆိုသည္ကို သိေနေၾကာင္း IUCN  အၾကီးတန္း အၾကံေပး ဒန္လက္ဖိုေလ က ေၿပာသည္။

ကမၻာၾကီးကို ေနရပ္၀န္း ၿဖစ္ေစရန္ အေရးပါေသာကိစၥမ်ား —  ေအာင္စီဂ်င္ဓါတ္ ယခုထက္ တ၀က္ပိုၿပီး ထုတ္လႊတ္ၿခင္း၊ ကမၻာ႔ကို ပံုမွန္ ၿဖစ္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းထားရင္း မိုးေလ၀သ လည္ပတ္ပံုကို ေစစားနွိင္ေစၿခင္း၊ မရွိမၿဖစ္ေသာ အရင္းအၿမစ္မ်ား ပ့ံပိုးၿခင္း — စသည္ တို႔ၿပဳလုပ္၍ ကမၻာၾကီး လည္ပတ္ပုံ စနစ္ကို ထိန္းေက်ာင္း သကဲ႔သို႔ ပင္လယ္သမုဒၵရာကို ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ရမည္ဟု အဏ၀ါေဗဒ ပညာရွင္တို႔က ရွင္းျပသည္။

၀င္းၿမင့္ေမာင္

Source: CNN

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: