အာရႇ – ပစိဖိတ္ ရာစုႏႇစ္


ရဲထြဋ္

(၂၀၁၁ ခုႏႇစ္ ႏို၀င္ဘာထုတ္ ႏုိင္ငံျခားေရး မူ၀ါဒစာေစာင္တြင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ကလင္တန္ေရးသားခဲ့သည့္ America’s Pacific Century  ေဆာင္းပါးကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆို ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ )


အီရတ္ႏုိင္ငံရိႇ စစ္ဆင္ေရးမ်ားကို အဆံုးသတ္ရန္ႏႇင့္ အာဖဂန္မႇတပ္ဖြဲ႔မ်ားကို စတင္႐ုပ္သိမ္းရန္ ေဆာင္ရြက္ေနခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံသည္ အေရးႀကီးသည့္ လမ္းဆံုလမ္းခြ၌ ေရာက္ရိႇေနၿပီျဖစ္သည္။ ျပီးခဲ့သည့္ ဆယ္ႏႇစ္လံုးလံုး အေမရိကန္တို႔အေနျဖင့္ အီရတ္ႏႇင့္အာဖဂန္စစ္ပြဲမ်ားအတြက္ လူ၊ လက္နက္၊ ပစၥည္း၊ ေငြေၾကးႏႇင့္ လုပ္အားမ်ား အႀကီးအက်ယ္ အသံုးျပဳခဲ့ရသည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္အေနျဖင့္ လာမည့္ ဆယ္ႏႇစ္တာကာလတြင္ အေမရိကန္တို႔ ေခါင္းေဆာင္မႈအခန္းက႑ကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထား ႏုိင္ရန္၊ အေမရိကန္တို႔၏ အက်ဳိးစီးပြားမ်ားကို ကာကြယ္ရန္ႏႇင့္ အေမရိကန္တို႔၏ စံတန္ဖိုးမ်ားကို ျမႇင့္တင္ရန္အတြက္ အခ်ိန္ႏႇင့္စြမ္းအားမ်ားကို စနစ္တက်၊ ထိထိေရာက္ေရာက္ အသံုးျပဳႏုိင္ဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီျဖစ္သည္။ အေမရိကန္အစိုးရမ်ားအတြက္ လာမည့္ဆယ္ႏႇစ္ကာလအတြင္း အေရး ႀကီးဆံုးလုပ္ငန္းတာ၀န္တစ္ခုမႇာ အာရႇ- ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ သံတမန္ေရးအရလည္းေကာင္း၊ စီးပြားေရးအရလည္းေကာင္း၊ မဟာဗ်ဴဟာအရလည္းေကာင္း အားသြန္ခြန္စိုက္ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ဖို႔ျဖစ္သည္။

အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသသည့္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရးဇာတ္ခံုတြင္ အေရးပါသည့္ ဇာတ္ေကာင္ျဖစ္လာေနသည္။ အိႏိၵယတိုက္ငယ္မႇ အေမရိကန္ အေနာက္ဘက္ကမ္းေျခအထိ က်ယ္ျပန္႔သည့္ေဒသတြင္ သမုဒၵရာႏႇစ္စင္းႏႇင့္ ကမၻာ့လူဦးေရထက္၀က္ခန္႔ရိႇၿပီး ထြန္းသစ္စ အင္အားႏုိင္ငံမ်ားျဖစ္သည့္ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယႏႇင့္ အင္ဒိုနီးရႇားတို႔ တည္ရိႇေနသည္။ ထိုေဒသတြင္ပင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ အေရးပါေသာ မဟာမိတ္ႏုိင္ငံမ်ားလည္း ရိႇေနသည္။ ေဒသတြင္းႏုိင္ငံမ်ားကလည္း ေဒသတည္ၿငိမ္ေရးႏႇင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရး ကို အေထာက္အကူျပဳႏုိင္မည့္ လံုျခံဳေရး၊ စီးပြားေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို တည္ေထာင္ေနၾကၿပီျဖစ္သည္။ ထိုအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ အာရႇ-ပစိဖိတ္ ေဒသေရးရာမ်ားတြင္ အေမရိကန္က ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေရးသည္ မလုပ္မျဖစ္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ လုပ္ငန္းျဖစ္ေနၿပီျဖစ္၏။

ဒုတိယကမၻာစစ္ၿပီး ေနာက္ပိုင္း အတၱလန္တစ္ သမုဒၵရာကိုျဖတ္ၿပီး ေရရႇည္တည့္တံ့ခုိင္မာၿပီး အက်ိဳးရိႇတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ မိတ္ဖက္ဆက္ဆံမႈေတြ တည္ေဆာက္ႏုိင္ခဲ့သလို အာရႇ – ပစိဖိတ္ေဒသမႇာလည္း အဲဒီလို လံုျခံဳေရး၊ စီးပြားေရးဆုိင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းေတြကို တည္ေဆာက္ၿပီး အ က်ိဳးေက်းဇူးကို ခံစားႏုိင္ေအာင္လုပ္ဖို႔ လိုအပ္ေနၿပီျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ အီရတ္ႏႇင့္အာဖဂန္နုိင္ငံမ်ားမႇာ အသြင္ကူးေျပာင္းစအဆင့္သာရိႇေနၿပီး အေမရိကန္ျပည္တြင္းမႇာ စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္းျဖင့္ ရင္ဆုိင္ေနရခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္အေနျဖင့္ ႏုိင္ငံတကာေရးရာမ်ားတြင္ ပါ၀င္ပတ္ သက္မႈမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ၿပီး ျပည္တြင္းေရးကိုသာ အာ႐ံုစိုက္ရန္ တိုက္တြန္းမႈမ်ား လည္း ေပၚေပါက္လ်က္ရိႇသည္။ ထိုသူမ်ား၏ ခံစားခ်က္ကို နားလည္ေပးႏုိင္ေသာ္လည္း ထိုကဲ့သို႔ ေတာင္းဆိုမႈမ်ားမႇာ ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲေနေသာ အယူအဆမ်ားသာျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္ လက္ခံရန္မျဖစ္ႏုိင္ေပ။ ႏုိင္ငံတကာတြင္ အေမရိကန္အတြက္ ေစ်းကြက္သစ္မ်ားရႇာေဖြျခင္း၊ အဏုျမဴလက္နက္ မျပန္႔ပြားေရးအတြက္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းႏႇင့္ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရေၾကာင္းသြားလာခြင့္ရရိႇေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းစေသာ လုပ္ငန္းမ်ားအားလံုးသည္ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံလုံျခံဳေရးႏႇင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ အဓိကက်ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ႏႇစ္ေျခာက္ဆယ္လံုးလံုး ျပည္တြင္းေရးသာ အာရံုစိုက္ရန္ဆိုသည့္ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ားကို ပယ္ခ်ခဲ့ၿပီးျဖစ္ရာ ယခုအခ်ိန္တြင္လည္း အလားတူ ပယ္ခ်ရဦးမည္သည္ျဖစ္သည္။

လက္ရိႇအခ်ိန္တြင္ ႏုိင္ငံတကာက အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ ရည္ရြယ္ခ်က္ႏႇင့္ ေခါင္းေဆာင္ႏုိင္စြမ္းတို႔ကို ေစာင့္ၾကည့္ေနၿပီျဖစ္သည္။ အာရႇေဒသတြင္လည္း အေမရိကန္အေနျဖင့္ အာရႇတိုက္တြင္ ခုိင္မာသည့္ စီးပြားေရးႏႇင့္ မဟာဗ်ဴဟာ ရင္းႏႇီးျမႇဳပ္ႏႇံမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရန္ စိတ္ပိုင္းျဖတ္ထားျခင္း ရိႇမရိႇႏႇင့္ ထိုဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လက္ေတြ႔ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္စြမ္း ရိႇ မရိႇ ဆိုသည့္ ေမးခြန္းထုတ္လ်က္ရိႇေနၿပီ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မိမိတို႔ အေနျဖင့္ အာရႇေဒသတြင္ ဆက္လက္ရိႇေနမည္၊ ဆက္လက္ပါ၀င္ႏုိင္စြမ္းရိႇသည္ကို သက္ေသျပရန္ လိုေနျပီျဖစ္သည္။

သမၼတအိုဘားမားအေနျဖင့္ အာရႇတိုက္၏ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈႏႇင့္ ႏိုးၾကားတက္ႂကြေနမႈကို အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရးႏႇင့္ မဟာဗ်ဴဟာ အက်ဳိးစီးပြားမ်ားႏႇင့္ ခ်ိတ္ဆက္ႏုိင္ရန္ ဦးစားေပး လုပ္ေဆာင္လ်က္ရိႇေပသည္။ စီးပြားေရးဘက္ကၾကည့္မည္ဆိုလွ်င္ ပြင့္လင္းသည့္ အာရႇေစ်းကြက္သည္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံအတြက္ မၾကံဳစဖူးထူးကဲသည့္ ရင္းႏီႇးျမႇဳပ္ႏႇံမႈ၊ ကုန္သြယ္မႈႏႇင့္ နည္းပညာအခြင့္အေရးမ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးမည္ျဖစ္သကဲ့သို႔ အေမရိကန္စီးပြားေရး နလံထူမႈသည္ အေမရိကန္ကုမၸဏီမ်ားက အာရႇတိုက္မႇ လ်င္ျမန္စြာတုိးပြားေနသည့္ စားသံုးသူမ်ားထံသို႔ ထိုးေဖာက္ေစ်းကြက္ရႇာႏိုင္မႈအေပၚတြင္ မူတည္ေနသည္။ မဟာဗ်ဴဟာအရၾကည့္လွ်င္ အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းမႈရိႇေအာင္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အေရး၊ ေျမာက္ကိုရီးယားအေရးကိစၥမ်ားတြင္ တိုးတက္မႈရရိႇေအာင္ လုပ္ေဆာင္ရာ၌ အေထာက္အကူ ရရိႇမည္ျဖစ္သည္။

တစ္ဖက္ကလည္း အေမရိကန္အတြက္ အာရႇက အေရးပါသကဲ့သို႔ အာရႇအတြက္လည္း အေမရိကန္က အေရးပါေနသည္။ ေခတ္သစ္သမိုင္းတြင္ ယခုအခ်ိန္သည္ အာရႇက အေမရိကန္၏ ေခါင္းေဆာင္မႈႏႇင့္ စီးပြားေရး အင္အားကို အလိုအပ္ဆံုးအခ်ိန္ပင္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္သည္ အာရႇေဒသတြင္ နယ္ေျမရယူလိုျခင္းမရိႇဘဲ ဘံုအက်ိဳးစီးပြားအတြက္သာ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေသာ၊ ေဒသတြင္း က်ယ္ျပန္႔သည့္ မဟာမိတ္မ်ားရိႇၿပီး ျဖစ္ေသာ တစ္ခုတည္းေသာ အင္အားႀကီးႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ႏႇင့္ မဟာမိတ္မ်ားက အာရႇတိုက္လံုျခံဳေရးအတြက္ ဆယ္စုႏႇစ္ေပါင္းမ်ား စြာ တာ၀န္ယူခဲ့ၿပီး အာရႇေဒသ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ လိုအပ္သည့္ တည္ၿငိမ္မႈကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးခဲ့သည္။ အာရႇေဒသကို စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေအာင္ ကူညီေပးျခင္းျဖင့္ သန္းေထာင္ႏႇင့္ခ်ီသည့္ျပည္သူမ်ားကို ကမၻာ့စီးပြားေရးႏႇင့္ ခ်ိတ္ဆက္မိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေပးႏုိင္ခဲ့သည္။ အေမရိကန္သည္ အာရႇေဒသ၏ အဓိက ကုန္သြယ္ဘက္ႏႇင့္ ရင္းႏီႇးျမႇဳပ္ႏႇံသူျဖစ္ျပီး အာရႇေဒသမႇ ေက်ာင္းသားသံုးသိန္းခြဲေက်ာ္သည္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္ ပညာသင္ၾကားလ်က္ရိႇသည္။
________________________________________
အိႏိၵယတိုက္ငယ္မႇ အေမရိကန္ အေနာက္ဘက္ကမ္းေျခအထိ က်ယ္ျပန္႔သည့္ေဒသတြင္ သမုဒၵရာႏႇစ္စင္းႏႇင့္ ကမၻာ့လူဦးေရထက္၀က္ခန္႔ရိႇၿပီး ထြန္းသစ္စ အင္အားႏုိင္ငံမ်ားျဖစ္သည့္ တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယႏႇင့္ အင္ဒိုနီးရႇားတို႔ တည္ရိႇေနသည္။ ထိုေဒသတြင္ပင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ အေရးပါေသာ မဟာမိတ္ႏုိင္ငံမ်ားလည္း ရိႇေနသည္  .  .  .
________________________________________
သမၼတအိုဘားမားက အေမရိကန္၏ ပစိဖိတ္ေဒသဆုိင္ရာ ဦးေဆာင္မႈအခန္းက႑ကို ထိန္းသိမ္းႏုိင္ေရးအတြက္ အစဥ္တစိုက္ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ေနၿပီး ထိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္တြင္ အစိုးရဌာနအသီးသီးက ဘက္စံုေထာင့္စုံမႇ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇသည္။ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးျဖစ္သူ မိမိအေနျဖင့္ အစဥ္အလာကို ခ်ဳိးေဖာက္ၿပီး ၀န္ႀကီး၏ ပထမဆံုးခရီးစဥ္အျဖစ္ အာရႇေဒသကို ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္။ ထုိအခ်ိန္မႇစၿပီး အာရႇေဒသသို႔ ခုႏႇစ္ႀကိမ္ လာေရာက္လည္ပတ္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး ေဒသတြင္း လ်င္ျမန္စြာေျပာင္းလဲေနမႈမ်ားကို မ်က္ျမင္ကိုယ္ေတြ႔ ျဖစ္ခဲ့႐ံုမက အာရႇ – ပစိဖိတ္ေဒသ၏ အနာဂတ္ႏႇင့္အေမရိကန္၏ အနာဂတ္ ခြဲျခားမရေအာင္ ဆက္စပ္ေနသည္ကို လည္းနားလည္ႏုိင္ခဲ့သည္။ တကယ္ေတာ့ အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသဆုိင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာေျပာင္းလဲမႈသည္ ကမၻာေပၚတြင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ ဦးေဆာင္မႈက႑ကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္း ထားရန္ဆိုသည့္ ရည္မႇန္းခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္လိုက္ျခင္းပင္ျဖစ္ၿပီး ထိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္ ေအာင္ျမင္ေစရန္အတြက္ ကြန္ဂရက္တြင္ ပါတီႏႇစ္ခုလံုးက ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကရန္ လိုအပ္ေပသည္။

မည္သည့္ပါတီက သမၼတျဖစ္ေစ၊ လာမည့္ဆယ္စုႏႇစ္မ်ားစြာအတြင္း ဤ ေဒသဆုိင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာကုိ စဥ္ဆက္မျပတ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္သြားရမည္သာ ျဖစ္သည္။

အေမရိကန္ရဲ႕ အာရႇ – ပစိဖိတ္ဆုိင္ရာမဟာဗ်ဴဟာက ဘာလဲဟုေမးလာလ်င္ ပထမဆံုးအခ်က္မႇာ သံတမန္ေရးရာအရ ေရႇ႕တန္းက်က် ပါ၀င္ပတ္သက္မႈကို စဥ္ဆက္မျပတ္ အသံုးျပဳျခင္းဟုပင္ ဆိုရေပမည္။ ထိုမူ၀ါဒအရ အေမရိကန္အဆင့္ျမင့္ အရာရိႇႀကီးမ်ား၊ ဖြံ႕ျဖိဳးေရးဆုိင္ရာ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ား၊ ဌာနဆိုင္ရာအဖြဲ႔မ်ားႏႇင့္ ေဒသအတြင္းရိႇ အေမရိကန္ သံတမန္မ်ားသည္ ေဒသအတြင္း ေနရာအႏႇံ႔ျဖန္႔ၾကက္ထိေတြ႔မႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ရမည္ ျဖစ္ သည္။ အေမရိကန္မဟာဗ်ဴဟာသည္ အာရႇေဒသတြင္း လ်င္ျမန္စြာ ေျပာင္းလဲျဖစ္ေပၚေနမႈမ်ားကို မျပတ္ထည့္သြင္းစဥ္းစားၿပီး အေျခအေနႏႇင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြစြာ ေျပာင္းလဲေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရမည္ျဖစ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္အတြက္ အေမရိကန္တို႔၏ မဟာဗ်ဴဟာသည္ ေအာက္ပါအဓိက လုပ္ငန္းစဥ္ေျခာက္ရပ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမည္ျဖစ္သည္။

(က) ႏႇစ္ႏုိင္ငံ လံုျခံဳေရး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို ပိုမို အားေကာင္းေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း။
(ခ) တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ အပါအ၀င္ ေဒသတြင္း အင္အားႀကီးႏုိင္ငံမ်ားႏႇင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို တိုးခ်ဲ႕ျခင္း။
(ဂ) ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံမ်ား ပါ၀င္သည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏႇင့္ ထိေတြ႔ ဆက္ဆံျခင္း။
(ဃ) ကုန္သြယ္မႈႏႇင့္ ရင္းႏႇီးျမႇဳပ္ႏႇံမႈ မ်ားကို တိုးခ်ဲ႕ျခင္း။
(င) အေမရိကန္ တပ္ဖြဲ႕မ်ား ပိုမိျုဖန္႔ၾကက္ႏုိင္မည့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ား တိုးျမႇင့္ျခင္း။
(စ) ဒီမိုကေရစီႏႇင့္ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို ျမႇင့္တင္ကာကြယ္ျခင္း။
အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ ထူးျခားေသာ ပထ၀ီအေနအထားအရ အေမရိကန္သည္ အတၲလန္တစ္ အင္အားႀကီးႏုိင္ျဖစ္သကဲ့သို႔ ပစိဖိတ္အင္အားႀကီးႏိုင္ငံလည္း ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ ဥေရာပမႇာ ေရရႇည္ တည္တံ့ခုိင္မာၿပီး အက်ဳိးရိႇတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ မိတ္ဖက္ဆက္ဆံမႈေတြ တည္ေဆာက္ႏုိင္ခဲ့သလို ဂုဏ္ယူဖြယ္ရာရလဒ္မ်ားလည္း ရရိႇခဲ့သည္။ ယခုအခါ ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ ဥေရာပကဲ့သို႔ပင္ လုပ္ေဆာင္ရန္ အခ်ိန္ၾကၿပီျဖစ္သည္။

အာရႇ – ပစိဖိတ္ရာစုႏႇစ္ (၂)

အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသမႇ စာခ်ဳပ္၀င္ မဟာမိတ္ႏုိင္ငံမ်ားျဖစ္သည့္ ဂ်ပန္၊ ေတာင္ကိုရီးယား၊ ၾသစေၾတးလ်၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ ထုိင္းႏုိင္ငံတို႔သည္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ အာရႇ-ပစိဖိတ္ မဟာဗ်ဴဟာအတြက္ အေရးပါသည့္ ဗဟိုခ်က္မ်ားျဖစ္သည္။ ထိုႏုိင္ငံေတြက ၿပီးခဲ့သည့္ႏႇစ္ငါးဆယ္ေက်ာ္ ကာလေတြမႇာ ေဒသတည္ၿငိမ္ေရး ႏႇင့္စီးပြားေရးဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအတြက္ အေထာက္အကူျပဳခဲ့သကဲ့သို႔ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ ေဒသတြင္းအခန္းက႑ကိုလည္း အေထာက္အကူေပးခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ ထိုမဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးမ်ားကို လက္ရိႇအေနအထားျဖင့္ ေက်နပ္မေနဘဲ ေျပာင္းလဲေနသည့္ ကမၻာ့ ကမၻာ့အေျခအေနႏႇင့္အညီ အဆင့္ျမႇင့္တင္သြားရေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အိုဘားမား အစိုးရအေနျဖင့္ အေျခခံမူသံုးရပ္ျဖင့္ လုပ္ေဆာင္သြားရမည္ျဖစ္သည္။

ပထမမူအေနျဖင့္ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရး၏ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားႏုိင္ေရးအတြက္ ႏုိင္ငံေရးအရ သေဘာထားညီညြတ္မႈကို ဆက္ လက္တည္ေဆာက္ရန္ ျဖစ္သည္။  ဒုတိယမူအေနျဖင့္ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးကို ေပၚေပါက္လာသည့္ စိန္ေခၚမႈအသစ္မ်ားအား ရင္ဆုိင္ႏုိင္စြမ္းရိႇရန္ႏႇင့္ အခြင့္အလမ္းသစ္မ်ားကို အသံုးခ်ႏုိင္စြမ္းရိႇေအာင္ ေျပာင္းလဲတည္ေဆာက္ရန္ျဖစ္ သည္။ ေနာက္ဆံုအေနျဖင့္မူ မဟာမိတ္ႏုိင္ငံမ်ား၏ ကာကြယ္ေရးႏႇင့္ ဆက္သြယ္ေရး စြမ္းရည္မ်ားကို အျခားႏုိင္ငံႏႇင့္ ႏုိင္ငံမဲ့ဇာတ္ေကာင္မ်ား၏ ရန္လိုမႈမ်ားမႇ ကာကြယ္ႏုိင္စြမ္းရိႇေအာင္ ျမႇင့္တင္ေပးရန္ ျဖစ္သည္။

အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသမႇ အဓိက မဟာမိတ္ႏုိင္ငံျဖစ္သည့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံႏႇင့္ ဆက္ဆံေရးတြင္ ႏႇစ္နိုင္ငံလံုးက အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ လြတ္ လပ္စြာ ကုန္သြယ္ေရေၾကာင္းသြားလာႏုိင္မႈမႇအစ၊ လြတ္လပ္ေသာကုန္သြယ္မႈအဆံုး ေဒသတည္ျငိမ္ဖြံ႕ျဖိဳးမႈအတြက္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားတြင္ တူညီေသာ အျမင္မ်ားရိႇၾကသည္။ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံတြင္ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႔မ်ား ဆက္လက္ထားရိႇမႈကို အကူအညီေပးသည့္အေနျဖင့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံက ေဒၚလာငါးဘီလီယံေက်ာ္ ထည့္၀င္ခဲ့ျပီး အေမရိကန္တို႔က ဂ်ပန္ႏုိင္ငံႏႇင့္ ေထာက္လႇမ္းေရးႏႇင့္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကုိ တုိးျမႇင့္ခဲ့သည္။ ႏႇစ္ႏုိင္ငံၾကား ျပည္သူခ်င္းဆက္ဆံေရးႏႇင့္ စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈမ်ားကို တိုးျမႇင့္ႏုိင္မည့္ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို ရရိႇခဲ့သကဲ့သို႔၊ ေဒသတြင္း မဟာဗ်ဴဟာေဆြး ေႏြးပြဲမ်ားျဖစ္ေျမာက္ေရးအတြက္လည္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့သည္။ ထို႔အတူ အေမရိကန္ႏႇင့္ ဂ်ပန္တို႔သည္ အာဖဂန္ ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ ရန္ပံုေငြအမ်ားဆံုး ထည့္၀င္သည့္ႏုိင္ငံမ်ားလည္း ျဖစ္ၾကသည္။ အလားတူပင္ ေတာင္ကိုရီးယားႏုိင္ငံႏႇင့္ ဆက္ဆံေရးမႇာလည္း ပိုမိုခုိင္မာေပါင္းစည္းလာေနသည္ကို ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။

မိမိတို႔ ႏႇစ္ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားႏုိင္ငံ၏ ရန္စမႈမ်ားကို ကာကြယ္ႏိုင္မႈႏႇင့္ တုံ႔ျပန္ႏုိင္မႈစြမ္းရည္မ်ားကို ျမႇင့္တင္ႏုိင္ခဲ့ၿပီး အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားတြင္ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ ကြပ္ကဲမႈစနစ္မ်ားကို ေအာင္ျမင္စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ရန္ လိုအပ္သည့္ အစီအစဥ္မ်ားအား ေရးဆြဲထားရိႇၿပီးျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ ေတာင္ကိုရီးယားႏႇစ္ႏိုင္ငံသည္ ဂ်ီ ၂၀ အစည္းအေ၀း၊ အဏုျမဴလက္နက္လံုျခံဳေရး ထိပ္သီးအစည္းအေ၀းမ်ားတြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနသကဲ့သို႔ အာဖဂန္ႏႇင့္ ေဟတီႏုိင္ငံတို႔တြင္လည္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇသည္။

စီးပြားေရး က႑ဘက္ကဆိုလွ်င္လည္း အေမရိကန္ – ကိုရီးယား လြတ္လပ္ေသာ ကုန္သြယ္မႈဇုန္ သေဘာတူညီခ်က္ကို ႏႇစ္ဖက္လံုးက အတည္ျပဳႏုိင္ေရးအတြက္ ၾကိဳးပမ္းလ်က္ရိႇေပသည္။ ၾသစေတးလ်ႏိုင္ငံႏႇင့္ဆိုပါက ပစိဖိတ္ေဒသအတြက္ လက္တြဲေဆာင္ရြက္သည့္အဆင့္မႇ အိႏိၵယသမုဒၵရာႏႇင့္ ပစိဖိတ္ႏႇစ္ခုလံုးအတြက္ လက္တြဲေဆာင္ရြက္သည့္အဆင့္ကို တိုးျမႇင့္ႏုိင္ခဲ့သည္။ ဆုိင္ဘာလံုျခံဳ ေရး၊ အာဖဂန္စစ္ပြဲ၊ အာရပ္ေႏြဦးႏႇင့္ အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသတြင္း အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား ခုိင္မာေရးစသည့္ က႑အားလံုးတြင္ ၾသစေတးလ်ႏုိင္ငံ၏ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈႏႇင့္ အၾကံဥာဏ္မ်ားက တန္ဖိုးရိႇလႇသည္။
________________________________________
ေဒသတြင္း ထြန္းသစ္စ အင္အားနုိင္ငံမ်ားကိုလည္း စည္းမ်ဥ္းကို အေျခခံသည့္ ေဒသတြင္းႏႇင့္ ႏုိင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးနယ္ပယ္တြင္ အေမရိကန္ႏႇင့္ လက္တြဲပါ၀င္လာေအာင္ ဆြဲေဆာင္လ်က္ရိႇသည္။ ေဒသတြင္း ထြန္းသစ္စ အင္အားႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အထင္ရႇားဆံုးက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံႏႇင့္ ဆက္ဆံေရးသည္ အေမရိကန္အတြက္ စိန္ေခၚမႈအမ်ားဆံုးႏႇင့္ အသိမ္ေမြ႔ဆံုး ႏႇစ္ႏိုင္ငံ ဆက္ဆံေရးျဖစ္သည္။
________________________________________
အေရႇ႕ေတာင္အာရႇတြင္ ဖိလစ္ပိုင္ႏုိင္ငံသို႔ အေမရိကန္ စစ္ေရယာဥ္မ်ား လည္ပတ္မႈကို တုိးျမႇင့္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၿပီး၊ ဖိလစ္ပုိင္တပ္မေတာ္၏ အၾကမ္းဖက္မႈ ႏိႇမ္နင္းေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ားကို ပူးတြဲ ေလ့က်င့္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္ခဲ့သည္။ အာရႇတိုက္က သက္တမ္းအရႇည္ဆံုး မဟာမိတ္ျဖစ္သည့္ ထိုင္းႏုိင္ငံႏႇင့္မူ ေဒသတြင္း သဘာ၀ေဘးကယ္ဆယ္ေရးႏႇင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ကြန္ရက္ဖြဲ႔စည္းမႈတြင္ လက္တြဲေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇသည္။ အေမရိကန္အေနျဖင့္ ရိႇၿပီးမဟာမိတ္ဆက္ဆံေရးမ်ားကို ျမႇင့္တင္သကဲ့သို႔ တစ္ဖက္ကလည္း တ႐ုတ္၊ အိႏိၵယ၊ အင္ဒိုနီးရႇား၊ စင္ကာပူ၊ နယူးဇီလန္၊ မေလးရႇား၊ မြန္ဂိုလီးယား၊ ဗီယက္နမ္၊ ဘ႐ူးႏုိင္းႏႇင့္ ပစိဖိတ္ကြၽန္းႏုိင္ငံမ်ားႏႇင့္ ဘံုျပႆနာမ်ားကို ေျဖရႇင္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္မည့္ မိတ္ဘက္ ဆက္ဆံေရး မ်ားကို ထူေထာင္ႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇေပသည္။ ေဒသတြင္းထြန္းသစ္စ အင္အားႏိုင္ငံမ်ားကိုလည္း

စည္းမ်ဥ္းကိုအေျခခံသည့္ ေဒသတြင္းႏႇင့္ ႏုိင္ငံတ ကာဆက္ဆံေရးနယ္ပယ္တြင္ အေမရိကန္ႏႇင့္လက္တြဲ ပါ၀င္လာေအာင္ ဆြဲေဆာင္လ်က္ရိႇသည္။ ေဒသတြင္း ထြန္းသစ္စ အင္အားႏုိင္ငံမ်ားတြင္ အထင္ရႇားဆံုးက တရုတ္ႏုိင္ငံျဖစ္သည္။
တ႐ုတ္ႏုိင္ငံႏႇင့္ ဆက္ဆံေရးသည္ အေမရိကန္အတြက္ စိန္ေခၚမႈအမ်ားဆံုးႏႇင့္ အသိမ္ေမြ႔ဆံုး ႏႇစ္နုိင္ငံဆက္ဆံေရးျဖစ္သည္။ မိမိတို႔ အေနျဖင့္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ အေျခခံမူမ်ား၊ အက်ဳိးစီးပြားမ်ားအေပၚတြင္ ခုိင္ခုိင္မာမာရပ္တည္ရန္ လိုအပ္သကဲ့သို႔၊ တစ္ဖက္ကလည္း ႏႇစ္ႏုိင္ငံ ဆက္ဆံေရးကို လက္ေတြ႔က်က် ခ်ဥ္းကပ္ၿပီး ရလဒ္ေကာင္းမ်ားရေအာင္ လုပ္ဖို႔လည္း လိုျပန္သည္။

အေမရိကန္ – တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရးႏႇင့္ ပတ္သက္လွ်င္ ႏႇစ္ဖက္လံုး၌ စိုးရိမ္မႈမ်ားႏႇင့္ အထင္အျမင္လြဲမႇားမႈမ်ားရိႇသည္ကို မိမိတို႔ သတိျပဳမိပါသည္။ အေမရိကန္ႏုိင္ငံတြင္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ အင္အားႀကီးမားလာမႈကို အႏၲရာယ္အျဖစ္ ႐ႈျမင္ေနသူမ်ားရိႇသကဲ့သို႔ တ႐ုတ္ဘက္တြင္လည္း အေမရိကန္က တ႐ုတ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ႀကိဳးစားေနသည္ဟု ယူဆသူမ်ားရိႇေနေပသည္။ တကယ္ေတာ့ အထက္ပါ အယူအဆအားလံုး မႇားပါသည္။ အေမရိကန္ အင္အားႀကီးမား ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈက တ႐ုတ္အတြက္အက်ဳိးရိႇသလို အျပန္အလႇန္အားျဖင့္ တ႐ုတ္အင္အားႀကီးမား ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္လာမႈက အေမရိကန္အတြက္လည္း အက်ဳိးရိႇသည္သာ ျဖစ္ေပသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ႏႇစ္ဖက္ရန္ေစာင္ေနျခင္းထက္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းကပိုၿပီး အက်ဳိး ျဖစ္မႇာ ေသခ်ာသည္။သို႔ေသာ္ ႏႇစ္ဖက္ဆက္ဆံေရး တိုးတက္ဖို႔ဆိုသည္မႇာ ဆႏၵရိႇ႐ံုသက္သက္ျဖင့္ မရႏုိင္၊ လက္ေတြ႔ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမည္၊ ႏႇစ္ ဖက္ၾကား သေဘာကြဲလြဲမႈမ်ားကို အရိႇအတုိင္း အသိအမႇတ္ျပဳၿပီး ေျဖရႇင္းႏုိင္ဖို႔ ႀကိဳးစားရမည္၊ ႏႇစ္ဖက္လံုးက မိမိတို႔၏တာ၀န္ရိႇမႈႏႇင့္ ကတိက၀တ္ မ်ားကို လိုက္နာရမည္၊ မျဖစ္ႏုိင္သည့္ စိတ္ကူးယဥ္မႈမ်ားကို စြန္႔လႊတ္ၿပီး လက္ငင္းအေရးႀကီးေျဖရႇင္းရမည့္ ကိစၥမ်ားကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ေျဖရႇင္းႏုိင္ဖို႔ ႀကိဳးစားရမည္ျဖစ္သည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ႏႇစ္ႏႇစ္ခြဲလံုးလံုး ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးတစ္ဦးအေနျဖင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံႏႇင့္ ဘံုအက်ဳိးစီးပြားမ်ားကို ရႇာေဖြေဖာ္ထုတ္ၿပီး ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္၊ အျပန္အလႇန္ယံုၾကည္မႈ တည္ေဆာက္ႏုိင္ရန္ႏႇင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကို ကမၻာ့ျပႆနာမ်ား ေျဖရႇင္းရာတြင္ တာ၀န္သိစြာ ပါ၀င္ လာေအာင္ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ထိုရလဒ္အျဖစ္ ႏႇစ္ႏိုင္ငံၾကားတြင္ မဟာဗ်ဴဟာႏႇင့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ေဆြးေႏြးပြဲ (Strategic and Economic Dialogue) မ်ားကို ပံုမႇန္က်င္းပႏုိင္ခဲ့ျပီး ႏႇစ္ဖက္လံုးမႇ ၀န္ႀကီးဌာနအမ်ားအျပား ပါ၀င္ေဆြးေႏြးႏုိင္ခဲ့သည္။

ထို႔ျပင္ ႏႇစ္ဖက္တပ္မေတာ္မ်ားအၾကား ပိုမိုပြင့္လင္းစြာ ဆက္ဆံႏုိင္ေရးႏႇင့္ အထင္အျမင္လြဲမႇားမႈမ်ား ေရႇာင္ရႇားႏုိင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကိုလည္း ရႇာေဖြလုပ္ေဆာင္လ်က္ရိႇသည္။ ႏႇစ္ ႏုိင္ငံ တပ္မေတာ္မ်ားအၾကား ပံုမႇန္ထိေတြ႔ဆက္ဆံမႈမ်ား ျပဳလုပ္ႏုိင္ရန္ႏႇင့္ ကုန္သြယ္ေရေၾကာင္းလမ္းမ်ား လံုျခံဳေရး၊ ဆိုင္ဘာလံုျခံဳေရးကဲ့သို႔ေသာ ျပႆနာမ်ားကို ပူးေပါင္းအေျဖရႇာႏုိင္မည့္ လံုျခံဳေရးဆုိင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာေဆြးေႏြးပြဲမ်ား က်င္းပႏုိင္ေရးအတြက္လည္း တ႐ုတ္ဘက္ကို အဆိုျပဳထားၿပီးျဖစ္သည္။ ထိုကဲ့သို႔ ႏႇစ္ႏုိင္ငံၾကား အျပန္အလႇန္ယံုၾကည္မႈမ်ားကို တည္ေဆာက္ႏုိင္မည္ဆိုလွ်င္ ေျမာက္ကိုရီးယား၊ အာဖဂန္၊ ပါကစၥတန္၊ အီရန္ႏႇင့္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္ လယ္အျငင္းပြားမႈစသည့္ ႏုိင္ငံတကာႏႇင့္ ေဒသတြင္၊ ျပႆနာမ်ားကို ႏႇစ္ႏုိင္ငံပူးေပါင္း အေျဖရႇာႏုိင္မည္ ျဖစ္သည္။

စီးပြားေရးဘက္က ၾကည့္လွ်င္လည္း ျပီးခဲ့သည့္ ေငြေၾကးအက်ပ္အတည္းျဖစ္စဥ္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အေမရိကန္ႏႇင့္ တ႐ုတ္တို႔သည္ ဂ်ီ ၂၀ ေဆြး ေႏြးပြဲမ်ားမႇတစ္ဆင့္ အေျခအေနဆိုးထဲမႇ လြတ္ေျမာက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့သည္ကို ေတြ႔ရမည္ျဖစ္၏။ အနာဂတ္တြင္လည္း အေမရိကန္ႏႇင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတို႔ ပူးေပါင္းၿပီး ကမၻာ့စီးပြားေရး နလံထူေအာင္၊ ေရရႇည္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္သည္။ ႀကီးမားသည့္ တ႐ုတ္ေစ်းကြက္ က အေမရိကန္လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းသစ္မ်ား ဖန္တီးေပးမည္ျဖစ္သကဲ့သို႔ ၊ အေမရိကန္တို႔၏ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတြင္ ေဒၚလာ ၅၀ ဘီလီယံေက်ာ္ ရင္းႏီႇးျမႇဳပ္ႏႇံထားမႈကလည္း ေစ်းကြက္သစ္ႏႇင့္ ႏုိင္ငံတကာတြင္ ယႇဥ္ၿပိဳင္ႏုိင္စြမ္း ရိႇမႈတို႔ကို ရရိႇေစမည္ျဖစ္သည္။ အျပန္အလႇန္အားျဖင့္ တ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားအေနျဖင့္လည္း အေမရိကန္ထံမႇ အဆင့္ျမင့္ နည္းပညာထုတ္ကုန္မ်ား ၀ယ္ယူခြင့္၊ ရင္းႏီႇးျမႇဳပ္ႏႇံခြင့္မ်ား ရရိႇၾကမည္ျဖစ္သည္။ တစ္ဖက္ကလည္း ထိုအခြင့္အေရးမ်ားရရိႇရန္အတြက္ တ႐ုတ္တို႔ဘက္က ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ား လုပ္ေဆာင္ေပးရန္ လိုအပ္ေနေသးသည္။ အေမရိကန္ဘက္က တ႐ုတ္အေနျဖင့္ ျပည္တြင္းကုမၸဏီမ်ားကို တစ္ဖက္သတ္ အသားစီရေအာင္ အကူအညီေပးေနမႈမ်ားကို ပယ္ဖ်က္ေပးရန္ႏႇင့္ ႏုိင္ငံတကာကုမၸဏီမ်ား၏ အသိပညာ မူပိုင္ခြင့္မ်ားကို ေလးစားရန္၊ တ႐ုတ္ေငြေၾကးတန္ဖိုးကို အလြန္အမင္း ႏိႇမ့္ခ်ထားမႈကို ျပင္ဆင္ေပးရန္ တိုက္တြန္းမႈမ်ား ျပဳလုပ္လ်က္ရိႇသည္။ ထိုကဲ့သို႔ လုပ္ေဆာင္ေပးျခင္းျဖင့္ ႏႇစ္ဖက္လံုးအက်ဳိးရိႇမည့္အျပင္ ကမၻာ့စီးပြားေရး တည္ၿငိမ္ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအတြက္ပါ အက်ဳိးရိႇမည္ျဖစ္သည္။

လူ႔အခြင့္အေရးႏႇင့္ ပတ္သက္လွ်င္ အေမရိကန္က တ႐ုတ္ႏုိင္ငံတြင္ ျဖစ္ေပၚေနသည့္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈျပႆနာမ်ားႏႇင့္ ပတ္သက္ၿပီး စိုးရိမ္မႈမ်ားကို လူသိရႇင္ၾကား ေျပာဆုိ႐ံုသာမက ပုဂၢိဳလ္ေရးအရပါ ထိေတြ႔ေျပာဆိုမႈမ်ား ျပဳလုပ္လ်က္ရိႇသည္။ မိမိတို႔က တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမႇ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္မ်ားကို ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒမ်ားကို ေလးစားလုိက္နာျခင္း၊ ျပည္တြင္းႏုိင္ငံေရးစနစ္ကို ပိုမိုပြင့္လင္းေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံ ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ အက်ဳိးရိႇမႇာျဖစ္သလို လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္ႏုိင္ငံမ်ား၏ ယံုၾကည္မႈကိုလည္း ပိုမိုရရိႇမႇာျဖစ္ေၾကာင္း အခါအခြင့္သင့္တုိင္း တိုက္တြန္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆိုရေသာ္ အေမရိကန္ – တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရး တိုးတက္ေအာင္မည္ကဲ့သို႔ ေဆာင္ရြက္ရမည္ဆိုသည့္ ပံုေသကားခ်နည္းလမ္းေတာ့မရိႇ၊ သို႔ေသာ္ ဆက္ဆံေရးတိုးတက္မႈမရိႇလွ်င္ ႏႇစ္ဖက္လံုးေပးဆပ္ရမည့္တန္ဖိုးက ႀကီးမားမည္ဆိုသည္ကေတာ့ ေသခ်ာသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေမရိကန္တြက္မူ တ႐ုတ္ႏႇင့္ ဆက္ဆံေရး တိုးတက္ဖို႔ကို က်ယ္ျပန္႔သည့္ ေဒသတြင္းလံုျခံဳေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကြန္ရက္ မ်ားအတြင္းကေန ေဆာင္ရြက္သြားဖို႔သာရိႇသည္။

အာရႇ-ပစိဖိတ္ ရာစုႏႇစ္ (၃)

(၂၀၁၁ ခုႏႇစ္ ႏို၀င္ဘာထုတ္ ႏုိင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒ စာေစာင္တြင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး ကလင္တန္ေရးသားခဲ့သည့္ America’s Pacific Century  ေဆာင္းပါးကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆို ေဖာ္ျပထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။)

အာရႇေဒသက ထြန္းသစ္စ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံေတြအနက္ အေမရိကန္က နီးနီးကပ္ကပ္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမည့္ ႏုိင္ငံႏႇစ္ခုမႇာ အိႏၵိယႏႇင့္ အင္ဒိုနီးရႇားႏုိင္ငံတို႔ ျဖစ္သည္။ ႏႇစ္ႏုိင္ငံလံုးက အားေကာင္းေမာင္းသန္ ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံေတြျဖစ္သည္။ အိႏိၵယသမုဒၵရာမႇ မလကၠာေရလက္ ၾကားကို ျဖတ္သန္းျပီး ပစိဖိတ္သမုဒၵရာအထိေရာက္သည့္ ကုန္သြယ္ေရလမ္းေၾကာင္းသည္ ကမၻာေပၚမႇာ ကုန္ပစၥည္းႏႇင့္ ေရနံအမ်ားဆံုး သယ္ေဆာင္ေနသည့္ လမ္းေၾကာင္းျဖစ္သည္။ ေနာက္ျပီး ႏႇစ္နုိင္ငံေပါင္းလူဦးေရက ကမာၻ႔လူဦးေရ၏ ေလးပံုတစ္ပံုရိႇသည္။ အိႏိၵယႏႇင့္ အင္ဒိုနီးရႇားသည္ေဒသတြင္း တည္ၿငိမ္ၿငိမ္းခ်မ္းမႈႏႇင့္ ကမာၻ႔စီးပြားေရး ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈတို႔တြင္ အေရးၾကီးသည့္ ဇာတ္ေကာင္မ်ားျဖစ္သည္။ လာမည့္ႏႇစ္မ်ားတြင္ ထိုႏႇစ္ႏုိင္ငံ၏ အခန္းက႑က ယခုထက္ပိုၿပီး အေရးပါလာမည္မႇာ ေသခ်ာသည္။

သမၼတအိုဘားမားက အိႏိၵယ ပါလီမန္တြင္ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားရာ၌ တူညီေသာတန္ဖိုးမ်ားႏႇင့္ အက်ိဳးစီးပြားမ်ားကို အေျခခံသည့္ ႏႇစ္ႏုိင္ငံ ဆက္ဆံေရးသည္ ၂၁ ရာစုအတြက္ အေရးၾကီးသည့္ လက္တြဲေဆာင္ရြက္မႈ ျဖစ္သည္ဟု ေျပာဆိုခဲ့သည္။ ႏႇစ္ ႏုိင္ငံဆက္ဆံေရးတြင္ ေက်ာ္လႊားရမည့္ စိန္ေခၚမႈမ်ား၊ ေျဖရႇင္းရဦးမည့္ ျပႆနာမ်ား ရိႇေနေသးေပမယ့္ အေမရိကန္ကေတာ့ အိႏိၵယႏုိင္ငံရဲ႕ အနာဂတ္အေပၚ အျပည့္အ၀ ယံုၾကည္ထား သည္။

အိႏိၵယႏုိင္ငံက ႏုိင္ငံတကာေရးရာေတြမႇာ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္ျခင္းျဖင့္ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏႇင့္ လံုျခံဳေရးအတြက္ အက်ိဳးရိႇမည္ျဖစ္သလို အိႏိၵယေစ်းကြက္က ေဒသတြင္းႏႇင့္ ကမၻာ့စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတက္ေအာင္ အေထာက္အကူေပးႏုိင္မည္ ျဖစ္သည္။ အိႏိၵယႏုိင္ငံ၏ ဒီမိုကေရစီစနစ္က အိႏိၵယႏုိင္ငံသားမ်ား၏ ဘ၀ကို ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္ေစသကဲ့သို႔ အျခားႏုိင္ငံမ်ားမႇ ျပည္သူမ်ားကိုလည္း လြတ္လပ္မႈႏႇင့္ပြင့္လင္းမႈကဲ့သို႔ေသာ ဒီမိုကေရစီတန္ဖိုးမ်ားကို အားက်လာေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္မည္ ျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ အေမရိကန္အေနျဖင့္ အိႏိၵယႏိုင္ငံ၏ အေရႇ႕ေမႇ်ာ္၀ါဒေအာင္ျမင္ေစရန္အတြက္ ႏႇစ္ႏုိင္ငံ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈကို တိုးျမႇင့္သြားမည့္ အျပင္ အေမရိကန္ – ဂ်ပန္- အိႏိၵယ သံုးႏုိင္ငံပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင့္လည္း လုပ္ေဆာင္သြားမည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ျပင္ ေတာင္အာရႇႏႇင့္ ဗဟိုအာရႇေဒသတည္ ၿငိမ္ေရးႏႇင့္ ဖြံၿဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ အိႏိၵယကို ဗဟိုခ်က္မျပဳၿပီး ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္သည္။

ထို႔အတူ အေမရိကန္သည္ ကမၻာ့လူဦးေရးအမ်ားဆံုး မြတ္စလင္ႏုိင္ငံလည္းျဖစ္၊ တတိယအႀကီးဆံုး ဒီမိုကေရစီႏုိင္ငံလည္းျဖစ္ၿပီး ဂ်ီ၂၀ အဖြဲ႕၀င္ႏုိင္ငံလည္းျဖစ္သည့္ အင္ဒိုနီးရႇားႏႇင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို တိုးခ်ဲ႕လ်က္ရိႇသည္။ အေမရိကန္တို႔က အင္ဒိုနီးရႇား အထူးတပ္ဖဲြ႔မ်ား ကို ေလ့က်င့္ေပးမႈအစီအစဥ္ကို ျပန္လည္စတင္ခဲ့ၿပီး က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ သိပၸံနည္းပညာႏႇင့္ ကာကြယ္ေရးဆုိင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ား ရယူႏုိင္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ႏႇစ္ႏုိင္ငံၾကားတြင္ ဆက္ဆံေရးပိုမိုခုိင္မာေစရန္အတြက္ သမုိင္းအစဥ္အလာအရ သံသယရိႇမႈမ်ား၊ နားလည္မႈလြဲမႇား ေနျခင္းမ်ားကို ေက်ာ္လႊားႏုိင္ဖို႔ေတာ့ လိုေနေသးသည္။

အေမရိကန္သည္ ေဒသတြင္း ႏႇစ္ႏုိင္ငံဆက္ဆံေရးမ်ားကို တိုးခ်ဲ႕ေနသကဲ့သို႔ တစ္ဖက္ကလည္း ေဒသတြင္းအဖြဲ႕အစည္းမ်ားျဖင့္ ႏုိင္ငံစံု ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကို တိုးခ်ဲ႕ျခင္း၊ ေဒသေရးရာမ်ားကို ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ႏုိင္ငံတကာ ဥပေဒမ်ားႏႇင့္အညီ ေျဖရႇင္းႏုိင္ရန္လိုအပ္သည့္ အင္စတီက်ဴးရႇင္းမ်ား ခုိင္မာလာေအာင္ ကူညီပံ့ပိုးေပးျခင္းတို႔ကိုလည္း လုပ္ေဆာင္လ်က္ရိႇသည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း အာဆီယံအဖြဲ႕၊ ေအပက္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္ အျပည့္အ၀ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇျပီး သမၼတအိုဘားမားကလည္း ယခုႏႇစ္တြင္ ပထမဆံုးအၾကိမ္အျဖစ္ အေရႇ႕အာရႇထိပ္သီး အစည္းအေ၀း East Asia Summit ကို တက္ေရာက္မည္ျဖစ္သည္။

အာရႇေဒသတြင္ အေမရိကန္တို႔ ပါ၀င္ႏုိင္ေရးကို ျပင္ဆင္သည့္အေနျဖင့္ ဂ်ာကာတာၿမိဳ႕တြင္ အာဆီယံဆုိင္ရာ အေမရိကန္သံ႐ံုးကို ဖြင့္လႇစ္ခဲ့သကဲ့သို႔ အာဆီယံအဖြဲ႔ႏႇင့္ ခ်စ္ၾကည္ေရးႏႇင့္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေရးစာခ်ဳပ္ကို လက္မႇတ္ေရးထုိးခဲ့ျပီးျဖစ္သည္။ ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၁၀ ျပည့္ႏႇစ္ အာဆီယံေဒသတြင္း ေဆြးေႏြးပြဲ ASEAN Regional Forum တြင္ အေမရိကန္ဘက္က ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္အတြင္း လြတ္လပ္စြာ ေရေၾကာင္းသြားလာခြင့္ႏႇင့္ နယ္နမိတ္ အျငင္းပြားမႈမ်ားကို ႏုိင္ငံ တကာဥပေဒႏႇင့္အညီ ေျဖရႇင္းႏုိင္ေရးတို႔ႏႇင့္ပတ္သက္ၿပီး ဦးေဆာင္ခဲ့သကဲ့သို႔ ထိုကိစၥႏႇင့္ပတ္သက္ျပီး အေမရိကန္ႏုိင္ငံ၏ အက်ဳိးစီးပြားကို ကာကြယ္ႏုိင္ရန္အတြက္ ပါ၀င္ပတ္သက္ေနေသာ ႏုိင္ငံအားလံုးႏႇင့္ သံတမန္ေရးထိေတြ႔မႈမ်ား ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ခဲ့သည္။
________________________________________
အာဆီယံအဖြဲ႔၊ ေအပက္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္ အျပည့္အ၀ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇျပီး သမၼတအိုဘားမားကလည္း ယခုႏႇစ္တြင္ ပထမဆံုးအၾကိမ္အျဖစ္ အေရႇ႕အာရႇ ထိပ္သီးအစည္းအေ၀း East Asia Summit ကို တက္ေရာက္မည္ျဖစ္သည္
________________________________________
အာဆီယံအဖြဲ႔ႏႇင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို တိုးျမႇင့္သကဲ့သို႔ တစ္ဖက္ကလည္း အာရႇ – ပစိဖိတ္စီးပြားေရး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈအဖြဲ႔ ေအပက္ (APEC) ကို ပစိဖိတ္ေဒသ စီးပြားေရးႏႇင့္ ကုန္သြယ္မႈတိုးျမႇင့္ေရးအတြက္ ဦးေဆာင္ႏုိင္မည့္ အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေအာင္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇသည္။ ယခုႏႇစ္ ႏို၀င္ဘာလတြင္ ဟာ၀ိုင္ယီကြၽန္းတြင္ သမၼတအုိဘားမားက ေအပက္ေခါင္းေဆာင္မ်ား အစည္းအေ၀း APEC Leaders’  Meeting ကို လက္ခံက်င္းပၿပီး ေအပက္အဖြဲ႔ကို အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသ၏ အဓိကစီးပြားေရး အဖြဲ႔အစည္း ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္လ်က္ရိႇသည္။

အထက္ပါအတိုင္းႏုိင္ငံစံု ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို ျမႇင့္တင္လ်က္ရိႇသကဲ့သို႕ အေမရိကန္ႏုိင္ငံသည္ အက်ဳိးစီးပြားျခင္း တူညီသည့္ ႏုိင္ငံအခ်ိဳ႕ႏႇင့္ ပူးေပါင္းျပီး သီးျခားအေရးကိစၥမ်ားကို ပူးေပါင္းေျဖရႇင္းႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇသည္။ ဥပမာအားျဖင့္  မဲေခါင္ေအာက္ပိုင္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး (Lower Mekong Initiative) တြင္ ဗီယက္ နမ္၊ လာအို၊ ကေမၻာဒီယား၊ ထိုင္း ႏုိင္ငံမ်ားႏႇင့္ပူးေပါင္းျပီး ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးႏႇင့္ပတ္၀န္းက်င္ထိန္း သိမ္းေရးဆုိင္ရာမ်ားတြင္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ေနသကဲ့သို႔ ပစိတ္ဖိတ္ကြၽန္းစုမ်ား ေဆြးေႏြးပြဲ (Pacific Islands Forum) တြင္ ကမၻာၾကီးပူးေႏြးလာမႈ၊ ငါးသယံဇာတ ရႇားပါးလာမႈႏႇင့္ လြတ္လပ္စြာ ေရေၾကာင္းသြားလာခြင့္ဆိုင္ရာမ်ားတြင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇသည္။ အလားတူ ပင္အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသ၏ အင္အားႀကီးႏုိင္ငံသံုးခုျဖစ္ေသာ အေမရိကန္၊ အိႏိၵယႏႇင့္ တ႐ုတ္တုိ႔ၾကားတြင္လညး္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရိႇေပသည္။

ေအပက္အဖြဲ႔၏ စီးပြားေရးက႑ကို ျမႇင့္တင္ရန္လုပ္ေဆာင္ေနမႈသည္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံျခားေရးမူ၀ါဒတြင္ စီးပြားေရးက႑ကို အဓိကမ႑ိဳင္တစ္ခုအျဖစ္ အသိအမႇတ္ျပဳထားမႈကို ထင္ဟပ္ေနျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။ စီးပြားေရး ဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈသည္ သံတ မန္ဆက္ဆံေရး ခိုင္မာမႈအေပၚတြင္ မူတည္ေနသကဲ့သို႔ သံတမန္ေရးရာ ေအာင္ျမင္မႈသည္လည္း စီးပြားေရး ဆက္ဆံမႈေကာင္းျခင္းအေပၚတြင္ မူတည္ေနျပန္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ အေမရိကန္ စီးပြားေရး တိုးတက္ဖို႔ဆိုလွ်င္ အာရႇ – ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ ကုန္သြယ္ေရးႏႇင့္ စီးပြားေရးပြင့္လင္းမႈရိႇေအာင္ လုပ္ဖို႔လိုသည္။ အာရႇ – ပစိဖိတ္ေဒသသည္ ကမၻာ့ထုတ္ကုန္မ်ား၏ ထက္၀က္ခန္႔ကို ထုတ္လုပ္လ်က္ ရိႇသကဲ့သို႔ ကမၻာကုန္သြယ္မႈပမာဏ၏ ထက္၀က္နီးပါးကို ကိုင္တြယ္လ်က္ရိႇသည့္ ေဒသျဖစ္သည္။ ယမန္ႏႇစ္က အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသသို႔ အေမရိကန္ ပို႔ကုန္ပမာဏသည္ ေဒၚလာ ၃၂၀ ဘီလ်ံရိႇျပီး အေမရိကန္အလုပ္သမား ရႇစ္သိန္းခြဲအတြက္ အလုပ္အကိုင္မ်ား ဖန္တီးေပးခဲ့သည္။ သမၼတအိုဘားမား၏ ရည္မႇန္းခ်က္ျဖစ္သည့္ ၂၀၁၅ ခုႏႇစ္တြင္ ပို႔ကုန္ပမာဏ ႏႇစ္ဆတိုးေရးေအာင္ျမင္ဖို႔ဆိုလွ်င္ အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသရိႇ အေမ ရိကန္၏ အေနအထားကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ရန္ လိုအပ္ေပသည္။

ထို႔ေၾကာင့္လည္း အေမရိကန္က အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသတြင္ ေစ်းကြက္သစ္မ်ား ေဖာ္ထုတ္ေပးၿပီး မွ်တေသာယႇဥ္ျပိဳင္မႈကို ျဖစ္ေပၚေစမည့္ ကုန္သြယ္ေရးသေဘာတူညီခ်က္မ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းေနျခင္းျဖစ္သည္။ အေမရိကန္-ကိုရီးယား ကုန္သြယ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ကိုသာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ခဲ့လွ်င္ လာမည့္ငါးႏႇစ္အတြင္း အေမရိကန္ပို႔ကုန္ ၉၅ ရာခိုင္ႏႈန္းအေပၚ ခ်မႇတ္ထားေသာ စည္းၾကပ္ခြန္မ်ားကို ပယ္ဖ်က္ႏုိင္ၿပီး အေမရိကန္အလုပ္သမား ခုႏႇစ္ေသာင္းအတြက္ အလုပ္အကိုင္မ်ား ရရိႇေစမည္ျဖစ္သည္။ စည္းၾကပ္ခြန္မ်ား ပယ္ဖ်က္ျခင္းေၾကာင့္ အေမရိကန္ ပို႔ကုန္ပမာဏကို ၁၀ ဘီလ်ံ ထပ္မံတိုးတက္ေစမည္ျဖစ္ျပီး ေတာင္ကိုရီးယားႏုိင္ငံ စီးပြားေရးကို ၆ ရာခုိင္ႏႈန္း တိုးတက္ေစလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။

ထို႔ျပင္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံက ပစိဖိတ္ေဒသ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ (Trans-Pacific Partnership (TPP)) သေဘာတူညီခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏုိင္ရန္ ေဆာင္ရြက္မႈသည္လည္း တိုးတက္မႈမ်ား ရရိႇေနျပီျဖစ္သည္။ ထိုသေဘာတူညီခ်က္သည္ ပစိဖိတ္ေဒသတြင္းရိႇ ဖြံ႕ၿဖိဳး ၿပီးႏႇင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးဆဲႏုိင္ငံမ်ားအားလံုးကုိ တစ္ခုတည္းေသာ ကုန္သြယ္ဘက္မ်ားအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းသြားမည္ျဖစ္သည္။ ထိုသေဘာတူညီခ်က္က သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္၊အလုပ္သမား အခြင့္အေရး၊ မူပိုင္ခြင့္မ်ားအပါအ၀င္ ျပည္သူမ်ား၏ဘ၀လံုျခံဳမႈကို အာမခံႏုိင္သည့္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ဳိးကို ရရိႇေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးသြားမည္ျဖစ္သည္။

ျပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏႇစ္အတြင္း အာရႇတိုက္တြင္ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ ထူးျခားသည့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈမ်ားသည္ ေတာင္ကိုရီးယားႏႇင့္ ဂ်ပန္ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ထားရိႇသည့္ အေမရိကန္စစ္သည္ ငါးေသာင္းအပါအ၀င္ အေမရိကန္ တပ္မေတာ္၏ လံုျခံဳေရးအာမခံခ်က္ေၾကာင့္ျဖစ္ရာ အနာဂတ္တြင္လည္း ေျပာင္းလဲေနသည့္ေဒသတြင္း လံုျခံဳေရးအေျခအေနမ်ားအရ အေမရိကန္တပ္ဖြဲ႔မ်ားကို ပိုမိုက်ယ္ျပန္႔စြာ တပ္ျဖန္႔ထားၿပီး ေဒသလံုျခံဳေရးကို အာမခံႏုိင္မႇသာ အာရႇေဒသ၏ ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္မႈကို ဆက္လက္ထိန္းသိမ္းထားႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း အေမရိကန္ႏုိင္ငံအေနျဖင့္ အာရႇေျမာက္ပိုင္းေဒသရိႇ ရိႇၿပီးတပ္ဖြဲ႔မ်ားကို ခိုင္မာေအာင္ေဆာင္ရြက္သကဲ့သို႔ တစ္ဖက္ကလည္း အေရႇ႕ေတာင္အာရႇေဒသႏႇင့္ အိႏိၵယသမုဒၵရာအတြင္းရိႇ မိမိတို႔အေနအထားကို ပိုမိုတိုးခ်ဲ႕ႏုိင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္လ်က္ရိႇေပသည္။

ထိုသို႔ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ ေနရာခ်ထားျခင္းအျဖစ္ ေဒသတြင္း ကယ္ဆယ္ေရးႏႇင့္ လူသားခ်င္းစာနာမႈ အကူအညီေပးေရးလုပ္ငန္းမ်ားကို လ်င္လ်င္ျမန္ျမန္ တုံ႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္စြမ္းရိႇမည္ျဖစ္သကဲ့သို႔ ေဒသတြင္လံုျခံဳေရးႏႇင့္ တည္ၿငိမ္ေရးအတြက္ မဟာမိတ္မ်ား၊ မိတ္ဘက္ႏုိင္ငံမ်ားႏႇင့္ ပုိမုိပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္း ရိႇလာမည္ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ အေမရိကန္ႏုိင္ငံ စီးပြားေရးႏႇင့္ စစ္အင္အားထက္ပိုၿပီး အင္အားေကာင္းသည့္အရာမႇ ဒီမိုကေရစီႏႇင့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို အေလးထားသည့္ အေမရိကန္တို႔၏ တန္ဖိုးပင္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္အေနျဖင့္ မိတ္ဘက္ ႏိုင္ငံမ်ားႏႇင့္ လက္တြဲလုပ္ေဆာင္ ေနသည့္တုိင္ ထိုႏုိင္ငံမ်ား၏ ဒီမိုကေရစီႏႇင့္ လူ႔အခြင့္အေရး အေျခအေနမ်ား တိုးတက္လာေစေရးတြက္ တိုက္တြန္းအားေပးသြားမည္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္အေနျဖင့္ မိမိတုိ႔ ႏုိင္ငံေရးစနစ္ကို အျခားႏုိင္ငံမ်ားက ထပ္တူလိုက္နာ က်င့္သံုးေစရန္ ေဆာင္ရြက္မည္ မဟုတ္ေသာ္လည္း လူသားအားလံုးႏႇင့္ သက္ဆုိင္သည့္ အခ်ဳိ႕တန္ဖိုးမ်ားကိုမူ ႏုိင္ငံအားလံုးက လိုက္နာက်င့္သံုးသင့္သည္ဟု ခံယူထားသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏႇစ္တစ္ခုလံုး အေမရိကန္ႏုိင္ငံသည္ အာဖဂန္ႏႇင့္ အီရတ္ႏုိင္ငံမ်ားအေရးကို လံုးပမ္းေနခဲ့ရသည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ ထိုႏႇစ္ႏုိင္ငံ၌ စစ္ေရးအရ ပါ၀င္ပတ္သက္မႈမ်ားကို ေလ်ာ့ခ်ေနၿပီျဖစ္ရာ အေမရိကန္အတြက္ ကမၻာ့ႏုိင္ငံေရး အေျခအေနသစ္ႏႇင့္အညီ တုံ႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္လာၿပီျဖစ္သည္။ အေမရိကန္က ကမၻာႀကီးကိုစြန္႔ခြာရမည့္ အခ်ိန္မဟုတ္ဘဲ ေရႇ႕တိုးလုပ္ေဆာင္ရမည့္ အခ်ိန္ျဖစ္သည္။ ကမၻာ့အျခားေဒသႀကီးမ်ား သည္လည္း အေမရိကန္အတြက္ အေရးပါသည္မႇာ မႇန္ေသာ္လည္း ၂၁ ရာစုအတြက္ အခြင့္အေရးမ်ားကို အာရႇ-ပစိဖိတ္ေဒသကသာ ေပးႏိုင္မည္ျဖစ္ သည္။

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: